Sobota, 25 listopada 2017. Imieniny Elżbiety, Katarzyny, Klemensa

Skarby z tekturowej walizki

2016-10-27 09:40:06 (ost. akt: 2016-10-27 09:45:33)

Autor zdjęcia: BT

Znaleźć skarb, to wcale nie oznacza odkopać „złoty pociąg”, czy wyłowić z morza skrzynkę z kosztownościami zrabowanymi kiedyś przez piratów. Skarbami bywają także inne artefakty, może bez wartości materialnej, za to o dużej wartości historycznej i poznawczej.

Ciekawe dokumenty z lat 50-tych XX wieku odgrzebaliśmy niedawno w Górowie Iławeckim na dnie niedużej tekturowej walizki (takiej z okutymi metalem narożnikami), dotyczące życia intelektualnego miasteczka z tego właśnie okresu.

Są to scenariusze audycji lokalnego radiowęzła, fragmenty dziejów powiatu i miasta Górowo Iławaweckie oraz zapisków folklorystycznych.

Niektóre z dokumentów opatrzone są pieczątkami Powiatowej Rady Narodowej w Górowie Iławeckim, zezwalającej na ich publikację. Tak właśnie działała ówczesna lokalna cenzura.

Oto fragmenty zachowanych dokumentów (pisownia oryginalna):
„HALLO – uwaga, mówi radiowęzeł Górowo Ił.
Nadajemy audycję „Gazety polskie na mazurach”. Drodzy słuchacze, w dzisiejszej naszej audycji usłyszycie ciekawe wiadomości o zasłużonych ludziach, którzy byli pionierami polskości na Mazurach. Warto wiedzieć, że na tych naszych prastarych ziemiach żyli ludzie, którzy nie lękali się niczego ze strony czasowego gospodarza – Niemców. Zastanówmy się najpierw nad tym jakie gazety polskie czytano dawniej na Mazurach. Stwierdzić należy, że stosunkowo późno pojawiły się polskie pisma na Mazurach, bo w 19.w.”.


Dalej autor wspomina o działalności Gizewiusza i Mrongowiusza, a całość (dwie strony maszynopisu) kończy słowami: „Na tym kończymy naszą dzisiejszą audycję do usłyszenia mili słuchacze”. Audycję opracował Edward Zajkowski, Adam Maciąg. Na stosownej pieczątce widnieje data 23 III 56.

Zapis folklorystyczny, pismo odręczne, nosi tytuł „Staropruskie baśni i podania na Warmii” i zaczyna się cytatem:

"Tę piosenkę śpiewał ktoś z naszej wioski. Lecz kto i kiedy, nie pomną.” (Dudarz. A. Mickiewicz). Oto początek pracy: „Starzy Prusowie czcili boga wiatrów, śniegów, deszczów i lasów, kłaniali się bóżkom, opiekującym się bydłem, pszczołami i gospodarstwem i modlili się do słońca, księżyca i do gwiazd, lecz najwyższym bogiem był Perkunos, pan niebios i grzmotów, ośpiewany przez „tuliszy i ligaczy”, odwiedzających grody pruskie. Na jego cześć „wajdeloci”, kapłani pruscy pod świętymi dębami w Gerkinas (dzisiejsze Deksy po stronie rosyjskiej) w puszczy na Stablankas (Sztablak) i w mieście Perkunas, na granicy miedzy Warmią i Warią wznieśli dary i ofiary. Na Górze Zamkowej 216 m wysokiej za Sztablakiem długo stał święty kamień ofiarny…”.

Ten dokument powstał, jak potwierdza podpis, 3 stycznia 1952 r. Napisał go H. Opiołka.

Cytowane dokumenty powstały w czasach, kiedy właściwie jedynym dostępnym powszechnie medium było radio przewodowe z poczty odbierane przez domowe „kołchoźniki” (odbiorniki) wiszące na ścianach, często w pobliżu świętych obrazków. Audycji można było także wysłuchać przez sieć ulicznych megafonów.

Bohdan Tchórz



Czytaj e-wydanie
Podziel się informacją: Pochwal się tym, co robisz. Pochwal innych. Napisz, co Cię denerwuje. Po prostu stwórz swoją stronę na naszym serwisie. To bardzo proste. Swoją stronę założysz klikając " Tutaj ". Szczegółowe informacje o tym czym jest profil i jak go stworzyć: kliknij



Polub nas na Facebooku:

Źródło: StronaBohdana

Zobacz także

Komentarze (0) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

Zagraj w GRY.wm.pl

  • Goodgame Empire
  • Goodgame Big Farm
  • Goodgame Poker
  • Shadow Kings - The Dark Ages